Wydarzenia Aktualności
Prowadzone przez ICM UW instytucjonalne repozytorium danych badawczych Uniwersytetu Warszawskiego Dane Badawcze UW otrzymało certyfikat CoreTrustSeal.
Status zaufanego repozytorium (Trustworthy Digital Repository) jest przyznawany serwisom, które pozytywnie przeszły proces oceny koordynowany przez Radę ds. Standardów i Certyfikacji CoreTrustSeal (CoreTrustSeal Standards and Certification Board). CoreTrustSeal to międzynarodowa organizacja pozarządowa promująca wiarygodne infrastruktury danych badawczych. W ramach certyfikacji repozytorium oceniany jest stopień zgodności z szesnastoma wymogami obejmującymi m.in. standardy bezpieczeństwa i interoperacyjność serwisu.
Uzyskanie certyfikatu CoreTrustSeal to istotny krok w rozwoju infrastruktury badawczej Uniwersytetu Warszawskiego oraz ułatwienie dla naukowców prowadzących badania w obrębie wszystkich dyscyplin reprezentowanych na uczelni. Użytkownicy serwisu zyskali potwierdzenie jego wysokiej jakości i zgodności z międzynarodowymi standardami, w tym wymogami krajowych i międzynarodowych instytucji finansujących badania.
Lista certyfikowanych repozytoriów jest dostępna na tej stronie, a wniosek serwisu Dane Badawcze UW znajduje się tutaj.
Za pośrednictwem serwisu OPEN udostępniono już ponad 25 tysięcy pełnotekstowych publikacji naukowych, w tym książek, artykułów, prac dyplomowych, doktoratów i raportów.
Repozytorium Otwartych Publikacji Naukowych OPEN jest adresowane do całego polskiego środowiska naukowego. Zasoby udostępnione w serwisie są indeksowane przez najważniejsze wyszukiwarki i agregatory oraz pobierane przez czytelników z całego świata. Dostęp do zasobów jest bezpłatny i nie wymaga logowania, a 70 procent publikacji udostępniono na licencjach Creative Commons.
Repozytorium umożliwia bezpłatne tworzenie i prowadzenie kolekcji instytucjonalnych wszystkim zainteresowanym jednostkom naukowym.
Zachęcamy do korzystania z zasobów serwisu i dołączenia do grona współpracujących z nami instytucji.
Kontakt: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Rok 2025 był dla Platformy Otwartej Nauki czasem intensywnego rozwoju infrastruktury, rozbudowy otwartych zasobów oraz dalszego, kompleksowego wsparcia dla środowiska naukowego w zakresie otwartego udostępniania publikacji i danych badawczych. Poniżej przedstawiamy syntetyczne podsumowanie naszych najważniejszych działań z ostatnich dwunastu miesięcy.
Serwisy i zasoby otwartej nauki
Kończymy prace nad nowym elementem rozwijanego przez nas konsekwentnie ekosystemu repozytoriów danych badawczych. Do istniejących serwisów – Repozytorium Otwartych Danych, Repozytorium Danych Społecznych, repozytorium danych krystalograficznych MX-RDR oraz repozytorium instytucjonalnego Dane Badawcze UW – dołącza repozytorium danych archeologicznych Radogost, przygotowane we współpracy z badaczami z Uniwersytetu Warszawskiego i UMCS jako część infrastruktury DARIAH-PL. Serwis będzie bezpłatnie dostępny dla wszystkich zainteresowanych udostępnianiem i ponownym wykorzystaniem danych z zakresu archeologii.
W ogólnopolskim Repozytorium Otwartych Danych udostępniono już niemal 3300 zbiorów danych. Repozytorium uzyskało certyfikat CoreTrustSeal, potwierdzający jego zgodność z międzynarodowymi standardami jakości. W 2025 roku kolejne 16 instytucji rozpoczęło prowadzenie własnych kolekcji – łącznie w repozytorium funkcjonują obecnie 62 kolekcje instytucjonalne. Współpracę z ich opiekunami rozwijamy poprzez regularne spotkania oraz nowe kanały komunikacji.
W repozytorium Dane Badawcze UW naukowcy udostępnili już 750 otwartych zbiorów danych. W 2025 roku uruchomiliśmy również towarzyszącą serwisowi witrynę informacyjną poświęconą zarządzaniu danymi badawczymi w całym cyklu ich życia, która dostarcza wiedzy i praktycznych wskazówek zarówno badaczom z UW, jak i wszystkim zainteresowanym tym obszarem.
Nadal dynamicznie rozwija się także Biblioteka Nauki – platforma otwartych czasopism i książek naukowych. W minionym roku zasób serwisu powiększył się o 37 151 artykułów, 1607 rozdziałów oraz 477 książek. Liczba czasopism diamentowych wzrosła z 367 w 2024 roku do 634 obecnie. Łączna liczba pobrań w ciągu ostatnich 12 miesięcy wyniosła około 25 milionów, co potwierdza bardzo wysoką użyteczność oraz rozpoznawalność platformy w Polsce i za granicą. Nasz zespół nie tylko weryfikuje przekazywane do serwisu treści, lecz także prowadzi szkolenia dla wydawców zawierających umowy z ICM UW i dołączających do Biblioteki Nauki.
W Repozytorium Otwartych Publikacji Naukowych OPEN wdrożyliśmy nową funkcjonalność importu metadanych z baz PubMed, CrossRef oraz ArXiv, znacząco upraszczając proces deponowania publikacji i ograniczając ryzyko błędów. W 2025 roku do repozytorium przekazano 1164 publikacje, a zdeponowane materiały pobrano łącznie 180 tysięcy razy.
Szkolenia z otwartości
Działalność szkoleniowa pozostawała jednym z kluczowych obszarów aktywności PON. Prowadziliśmy szkolenia zarówno stacjonarne, jak i online, koncentrując się przede wszystkim na praktycznym wykorzystaniu repozytorium Dane Badawcze UW przez naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego. Ogólnodostępne webinaria skierowane do badaczy z całej Polski dotyczyły podstaw zarządzania danymi badawczymi oraz korzystania z repozytoriów RepOD i OPEN. Łącznie zrealizowaliśmy 60 szkoleń z udziałem około 1600 uczestników. Informacje o wydarzeniach planowanych na 2026 rok publikujemy na stronie internetowej PON oraz w comiesięcznym newsletterze.
EOSC i projekty europejskie
W 2025 roku kontynuowaliśmy aktywne zaangażowanie w rozwój otwartej nauki na poziomie europejskim, koordynując członkostwo Uniwersytetu Warszawskiego w EOSC Association oraz OpenAIRE AMKE. ICM UW współtworzy także – we współpracy z Narodowym Centrum Nauki, Politechniką Gdańską, AGH Cyfronetem oraz Instytutem Oceanologii PAN – polski węzeł kształtującej się obecnie Federacji EOSC. Infrastrukturę EOSC rozwijaliśmy również poprzez udział w projektach europejskich, takich jak FAIRCORE4EOSC, CRAFT-OA, EOSC Beyond, SciLake oraz OSTrails.
Zapraszamy do korzystania ze zaktualizowanej wersji publikacji Zarządzanie danymi badawczymi. Poradnik dla naukowców i data stewardów, której pierwszą edycję zespół Platformy Otwartej Nauki przygotował w ramach kursów z zarządzania danymi badawczymi dostępnych na platformie Navoica.
W poradniku omówione zostały wytyczne i regulacje dotyczące danych badawczych, przeanalizowany proces zarządzania danymi badawczymi w całym cyklu ich życia i przedstawione istotne zagadnienia prawne.
Poradnik w formacie PDF można pobrać tutaj.
Zapraszamy do zapoznania się z krótkim podsumowaniem działalności Platformy Otwartej Nauki w 2024 roku.
Serwisy i zasoby otwartej nauki
Ekosystem prowadzonych przez nas serwisów udostępniających otwarte zasoby wzbogacił się w 2024 roku o kolejny element. Do grupy repozytoriów danych badawczych dołączył instytucjonalny serwis Uniwersytetu Warszawskiego Dane Badawcze UW, a zespół ICM UW już pracuje nad przygotowaniem kolejnego – obok Repozytorium Danych Społecznych RDS i repozytorium danych krystalograficznych MX-RDR – repozytorium dziedzinowego. W pierwszym roku funkcjonowania serwisu Dane Badawcze UW zgromadzono w nim ponad 500 zbiorów danych badawczych, co czyni go użytecznym źródłem zasobów dla naukowców, dydaktyków, studentów i społeczności pozaakademickiej.
Repozytorium Otwartych Danych RepOD, prowadzone przez ICM UW i stanowiące element infrastruktury instytucjonalnej wielu polskich jednostek naukowych, w tym roku będzie obchodzić dziesiątą rocznicę powstania. W roku 2024 RepOD rozwijał się bardzo dynamicznie: zarówno liczba udostępnianych zbiorów danych, jak i liczba kolekcji instytucjonalnych w serwisie niemal się podwoiły. W lutym liczba zbiorów wynosiła 1 000; z końcem roku przekroczyła 1 900. Wszystkie instytucje, które chciałyby nieodpłatnie prowadzić własne kolekcje w repozytorium RepOD, są proszone o kontakt telefoniczny lub mailowy: 22 874 94 59, This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. .
W ubiegłym roku w serwisie Biblioteka Nauki znacznie wzrosła liczba czasopism oznaczonych jako diamentowe – jest ich już 367. Liczba nowych artykułów to 34 719, a nowych książek i rozdziałów – 1 323. Do zasobów gromadzonych na platformie coraz więcej użytkowników dociera już nie tylko z Google czy Google Scholar, lecz także z multiwyszukiwarek, takich jak np. Integro.
Wśród najaktywniejszych wydawców czasopism w serwisie w ubiegłym roku znalazły się Wydawnictwo Adam Marszałek, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego i Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, zaś wśród wydawców książek – Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej i Akademia Bialska im. Jana Pawła II. W sprawach związanych z dołączeniem do grona wydawców udostępniających publikacje w Bibliotece Nauki można kontaktować się mailowo: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. .
Biblioteka Nauki jest od niedawna jedynym serwerem archiwów licencyjnych zasobów Wirtualnej Biblioteki Nauki. Archiwa te obejmują czasopisma Elsevier, Springer i Wiley oraz książki Springer. Są dostępne dla instytucji uczestniczących w licencjach krajowych. Zgromadzono ponadto ograniczone archiwa z licencji konsorcyjnych ACS i IEEE dostępne dla byłych uczestników konsorcjów, którzy nie mają już dostępu do serwerów wydawców. Informacje o zakresie poszczególnych archiwów i prawach dostępu są podane w informatorze o licencjach WBN.
W roku 2024 swoją premierę miała nowa wersja serwisu, który jako Repozytorium CeON przez 13 lat służył polskim naukowcom ze wszystkich dziedzin do udostępniania w sposób otwarty artykułów, książek, materiałów konferencyjnych, raportów, rozpraw doktorskich i innych tekstów naukowych. Repozytorium Otwartych Publikacji Naukowych OPEN jest oparte na oprogramowaniu DSpace 7.6. Zostało wzbogacone o nowe funkcje przeglądania, wyszukiwania i identyfikacji udostępnionych publikacji i ich autorów oraz zoptymalizowane pod kątem urządzeń mobilnych, a także zyskało nową, przyjazną i przystępną szatę graficzną.
Szkolenia z otwartości
Korzystanie z prowadzonych przez ICM UW repozytoriów jest bezpłatne zarówno dla instytucji, jak i indywidualnych użytkowników. Każdej osobie udostępniającej dane badawcze lub publikacje zapewniane jest wsparcie merytoryczne i techniczne. Stale oferowane są szkolenia z zakresu zarządzania danymi badawczymi, otwartego publikowania i obsługi repozytoriów; konsultacje w kwestiach związanych z narzędziami i oprogramowaniem oraz politykami otwartości; warsztaty i prezentacje dostosowane do potrzeb odbiorców. Informacje na temat oferty szkoleń dotyczących otwartej nauki i data stewardship można uzyskać mailowo: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. .
Zespół Platformy Otwartej Nauki w 2024 roku przeprowadził 45 szkoleń dotyczących otwartej nauki i zarządzania danymi badawczymi dla użytkowników zewnętrznych oraz wiele szkoleń dla współpracujących z PON instytucji. W czerwcu zakończyła się pierwsza edycja przygotowanych przez PON na zlecenie Narodowego Centrum Nauki internetowych kursów z zarządzania danymi badawczymi, które były dostępne na platformie NAVOICA od października 2023 r. Kursy cieszyły się dużym zainteresowaniem naukowców i data stewardów – liczba zapisów na nie przekroczyła 5 tysięcy. Dostępna jest już kolejna edycja kursów, którą na podstawie materiałów z pierwszej edycji przygotowało NCN.
EOSC i OpenAIRE
W 2024 roku ICM UW było również zaangażowane w tworzenie rozwiązań dla otwartej nauki na poziomie europejskim. Jako członek konsorcjum Open Science Agora ICM uczestniczyło w budowaniu EOSC EU Node – europejskiego węzła powstającej federacji EOSC, który miał premierę w ubiegłym roku. Infrastrukturę EOSC współtworzono również w ramach projektów INFRAEOSC: CRATF-OA, EOSC Beyond, FAIRCORE4EOSC, OSTrails oraz SciLake. ICM koordynowało członkostwo Uniwersytetu Warszawskiego w EOSC Association i OpenAIRE AMKE oraz brało aktywny udział w toczonych coraz intensywniej dyskusjach na temat przyszłości otwartej nauki w Europie.
Informacje o otwartej nauce
W 2025 roku Platforma Otwartej Nauki zachęca do dzielenia się informacjami o lokalnych działaniach w obszarze otwartej nauki.
Zespół PON będzie informował o organizowanych wydarzeniach i inicjatywach oraz o przyjmowanych i realizowanych w polskich instytucjach rozwiązaniach i dobrych praktykach, a także zamieszczał opinie i komentarze na tematy związane z otwartą nauką. Podsumowanie najważniejszych treści będzie prezentowane w comiesięcznym newsletterze.
Informacje i materiały na tematy związane z szeroko pojętą otwartością nauki można przekazywać mailowo, telefonicznie i za pośrednictwem Facebooka: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. , 22 874 94 59, facebook.com/PlatformaOtwartejNauki.
W ramach Platformy Otwartej Nauki działa już nowa wersja ogólnopolskiego repozytorium publikacji naukowych funkcjonującego dotychczas pod nazwą "Repozytorium Centrum Otwartej Nauki (CeON)". Odnowiony serwis zmienił nazwę na "Repozytorium Otwartych Publikacji Naukowych OPEN".
Repozytorium jest dostępne pod adresem open.icm.edu.pl.
Badacze i badaczki ze wszystkich dziedzin nauki i dyscyplin naukowych mogą bezpłatnie i samodzielnie udostępniać w repozytorium swoje artykuły, książki, materiały konferencyjne, rozdziały z prac zbiorowych, raporty, rozprawy doktorskie i inne teksty naukowe, zwiększając tym samym zasięg ich oddziaływania. Serwis jest również doskonałym miejscem do umieszczania publikacji, których dotyczą wymogi w zakresie otwartego dostępu nakładane na grantobiorców przez instytucje finansujące badania, takie jak Narodowe Centrum Nauki czy Komisja Europejska.
Repozytorium OPEN ma nową, przyjazną i przystępną szatę graficzną. Zostało wzbogacone o nowe funkcje przeglądania, wyszukiwania i identyfikacji udostępnionych publikacji i ich autorów oraz zoptymalizowane pod kątem urządzeń mobilnych.
Instytucje naukowe mogą gromadzić w repozytorium publikacje swoich pracowników w ramach wyodrębnionych zbiorów.
Serwis można znaleźć zarówno pod nowym, jak i pod dotychczasowym adresem. Jego regulamin i zasady wykorzystywania nie uległy zmianie, podobnie jak identyfikatory i adresy URL zdeponowanych dotychczas pozycji.
Zapraszamy do udostępniania publikacji w Repozytorium OPEN i korzystania z jego zasobów. Korzystanie z serwisu jest bezpłatne, a dostęp do materiałów otwarty dla wszystkich zainteresowanych.
