Newsletter

Wydarzenia Aktualności

15 grudnia 2022 r. w godzinach 14.00–16:30 odbędzie się kolejne webinarium poświęcone publikowaniu monografii naukowych w otwartym dostępie, tym razem poświęcone prawnym aspektom tego typu publikacji. Wydarzenie organizujemy we współpracy z Komisją ds. Wydawnictw Naukowych przy KRASP.  

Program wydarzenia: 

14:00 przywitanie uczestników przez organizatorów 

14:05 Rodzaje umów pomiędzy wydawcami i autorami oraz wynikające z prawa autorskiego zasady ich prawidłowego formułowania w kontekście umieszczenia publikacji w otwartym dostępie, dr Sybilla Stanisławska-Kloc, adwokat, Katedra Prawa Własności Intelektualnej, Uniwersytet Jagielloński 

14:50 Możliwe prawne rozwiązania relacji autor-wydawca, na tle funkcjonujących w praktyce zwyczajów, wymagań instytucji finansujących oraz polityk otwartości, dr Krzysztof Siewicz, radca prawny Platforma Otwartej Nauki, ICM Uniwersytet Warszawski

15:35 sesja pytań i odpowiedzi z prelegentami

Spotkanie odbędzie się na platformie Clickmeeting. Formularz rejestracyjny: https://supercomputingfrontiers.clickmeeting.com/aspekty-prawne-publikowania-monografii-naukowych-w-otwartym-dostepie/register 

 

15 listopada 2022 r. odbyło się webinarium organizowane z okazji udostępnienia w Bibliotece Nauki ponad pół miliona artykułów naukowych. Podczas spotkania zaprezentowany został model funkcjonowania Biblioteki Nauki (https://bibliotekanauki.pl/) oraz działania wydawców korzystających z serwisu, w szczególności w zakresie przyjętych przez nich polityk otwartego udostępniania publikacji, zarówno czasopism naukowych, jak i książek.

Spotkanie otworzyli Jakub Szprot, kierownik zespołu Platformy Otwartej Nauki oraz Krzysztof Siewicz, koordynator Biblioteki Nauki, którzy powitali uczestników i opowiedzieli o współpracy z wydawcami i bazami tematycznymi.

 

Następnie Xawery Stańczyk z Głównego Urzędu Statystycznego zaprezentował wydawane przez GUS czasopisma i monografie naukowe oraz omówił doświadczenia i wyzwania związane z otwartym publikowaniem, w tym uwarunkowania prawne oraz sposób korzystania z licencji Creative Commons. Informacje o publikacjach znaleźć można w Portalu Naukowym GUS (https://nauka.stat.gov.pl/), który powstał w celu upowszechniania wyników badań prowadzonych w instytucji. 

 

Kolejna prezentacja dotyczyła działalności wydawniczej Instytutu Historii Ukrainy Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Informacje na temat czasopisma The International Relations of Ukraine: Scientific Searches and Findings” (http://mzu.history.org.ua/index.php/MZU/about) przygotował Stepan Vidnyanskyj, a przetłumaczył na język polski Krzysztof Siewicz. W latach 1991-2021 w 30 numerach pisma ukazało się ponad 650 artykułów. Od 2016 roku pismo jest udostępniane w CEJSH, a obecnie także w Bibliotece Nauki. Prezentacja podkreślała rolę międzynarodowej współpracy oraz szerokiego rozpowszechniania i promocji publikacji z wykorzystaniem otwartego dostępu.

 

Wystąpienie Aleksandry Szulc z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu skupiało się na PRESSto (https://pressto.amu.edu.pl/), platformie otwartych czasopism naukowych UAM umożliwiającej prowadzenie projakościowej polityki w zakresie upowszechniania publikacji. Platforma jest istotnym narzędziem realizacji strategii UAM na lata 2020-2030, która uwzględnia otwartą naukę i podnoszenie jakości publikacji. Czasopisma udostępniane są na PRESSto w modelu diamentowym, a 73 czasopisma bezpośrednio z platformy importowane są do Biblioteki Nauki. 

 

Jako kolejna wystąpiła Monika Małecka-Krawczyk z Biura Upowszechniania i Promocji Nauki Polskiej Akademii Nauk. Prezentacja skupiała się na sposobie wdrażania otwartego dostępu poprzez Czasopisma PAN (https://www.czasopisma.pan.pl/). Biuro współpracuje z redakcjami czasopism, kładąc szczególny nacisk na podpisywanie z autorami artykułów odpowiednich umów, stosowanie wolnych licencji czy wprowadzanie czasopism do DOAJ. Podczas prezentacji poruszona została także kwestia relacji pomiędzy Biblioteką Nauki a bazą CEJSH.

 

Działalność Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego (https://www.wuw.pl/) przedstawiła Beata Jankowiak-Konik, która skupiła się na omówieniu różnych modeli finansowania czasopism i monografii w otwartym dostępie, a także zaprezentowała statystyki dotyczące pobrań i popularności wydawanych publikacji. Otwarty dostęp ma istotny wpływ na sposób promocji i możliwość szerokiego rozpowszechniania publikacji. 

 

Jako ostatnia wystąpiła Joanna Brońka z Ośrodka Badawczego Facta Ficta (https://factaficta.org/), który zajmuje się m.in. popularyzacją wyników badań nad kulturą. Cel ten realizowany jest poprzez wykłady, konferencje i publikacje naukowe wydawane w otwartym dostępie. Ośrodek publikuje zarówno monografie naukowe, jak i czasopisma.

 

Publikacje wydawców dostępne są zarówno na ich stronach bądź platformach wydawniczych, jak i w Bibliotece Nauki. Czasopisma i książki są udostępniane w serwisie na podstawie umów zawartych przez wydawców z ICM UW. Umowy są obustronnie nieodpłatne i niewyłączne, nie ograniczają więc wydawców w możliwościach udostępniania treści również w innych miejscach w Internecie. 

Krzysztof Siewicz, koordynator Biblioteki Nauki, zwraca uwagę na efekt skali: Serwis gromadzi w jednym miejscu ponad 1600 czasopism oraz 1200 książek, a udostępnia je zgodnie z międzynarodowymi standardami wymiany danych. Dzięki temu zasoby te są bardzo dobrze widoczne dla wyszukiwarek i innych serwisów, w tym specjalistycznych serwisów naukowych. Ma to bezpośrednie przełożenie na widoczność czasopisma, jego cytowalność, a w konsekwencji także na zainteresowanie czytelników i autorów publikacji”. 

Zasoby serwisu są stale rozwijane, a dodatkowe informacje na temat współpracy znaleźć można na stronie Biblioteki Nauki (https://doc.bibliotekanauki.pl/pl/join-publishers/). 

Ponad 500 000 artykułów naukowych dostępnych jest już w Bibliotece Nauki, największym polskim serwisie bezpłatnie udostępniającym publikacje naukowe. To rezultat naszej wieloletniej współpracy z wydawnictwami naukowymi i bazami dziedzinowymi indeksującymi czasopisma naukowe. W Bibliotece Nauki bezpłatnie udostępniane są pełne teksty artykułów naukowych oraz książek wraz z metadanymi. Publikacje można pobrać w formie plików PDF, bez konieczności zakładania konta czy instalowania dodatkowego oprogramowania. Ponad 40% publikacji wydanych zostało na licencjach Creative Commons, które pozwalają na szerokie rozpowszechnianie i ponowne wykorzystanie artykułów. Podczas ostatniego roku całkowita liczba pobrań plików publikacji przekroczyła 6,5 mln.

Z okazji udostępnienia w serwisie ponad 500 000 artykułów organizujemy webinarium z udziałem przedstawicieli instytucji, które dołączyły do Biblioteki Nauki. Zaprezentują oni swoje doświadczenia z realizacji otwartego dostępu do publikacji oraz prawne, organizacyjne i techniczne aspekty działania w tym modelu.

Webinarium odbędzie się 15 listopada 2022 r. o godz. 12:00.

Uprzejmie prosimy o rejestrację poprzez formularz: https://supercomputingfrontiers.clickmeeting.com/biblioteka_nauki/register

Program wydarzenia: 

12:00 - 12:15 Przywitanie uczestników, prezentacja Platformy Otwartej Nauki ICM UW i Biblioteki Nauki 

12:15 - 12:30 Xawery Stańczyk, Główny Urząd Statystyczny 

12:30 - 12:45 Stepan Vidnyanskyj, Instytut Historii Ukrainy, Narodowa Akademia Nauk Ukrainy 

12:45 - 13:00 Monika Małecka-Krawczyk, Biuro Upowszechniania i Promocji Nauki, Polska Akademia Nauk 

13:00 - 13:15 Aleksandra Szulc, Redakcja PRESSto, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 

13:15 - 13:30 Beata Jankowiak-Konik, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 

13:30 - 13:45 Joanna Brońka, Ośrodek Badawczy Facta Ficta 

13:45 - 14:00 Sesja pytań i odpowiedzi 

14:00 zakończenie wydarzenia

8 listopada 2022 r. o godzinie 15:00 odbędzie się webinarium "Open Climate Campaign. Why and how to get involved?". W spotkaniu udział wezmą Monica Granados (Campaign Manager, Creative Commons) i Iryna Kuchma (Open Access Program Manager, Electronic Information for Libraries, EIFL). 

Spotkanie odbędzie się na platformie ClickMeeting. Szczegóły i formularz rejestracyjny znajdują się tutaj.

Zachęcamy także do wywiadu z Iryną Kuchmą opublikowanym w serwisie Otwarta Nauka

Już ponad 20 000 publikacji udostępnili badacze i badaczki w Repozytorium CeON, które gromadzi artykuły naukowe, monografie, doktoraty i innego typu materiały naukowe. Repozytorium jest adresowane do całego polskiego środowiska naukowego.

Z możliwości upowszechniania dorobku naukowego za jego pośrednictwem skorzystało już ponad 14 000 osób. Ponad 12 000 publikacji udostępnionych zostało na licencjach Creative Commons, które ułatwiają rozpowszechnianie oraz umożliwiają szeroki zakres ponownego wykorzystania utworów. Z serwisu korzystają zarówno indywidualni badacze, jak i instytucje naukowe oraz wydawcy. Dla jednostek akademickich, które zdecydowały się w nim założyć własne zbiory publikacji, pełni też funkcję repozytorium instytucjonalnego, w którym, w odpowiednich kolekcjach, gromadzone są prace pracowników i studentów. Łączna liczba pobrań publikacji w ciągu ostatniego roku przekroczyła 220 000. 

Zapraszamy do korzystania z zasobów Repozytorium i udostępniania w nim publikacji.

4 października 2022 r. odbyło się webinarium na temat otwartych książek naukowych organizowane we współpracy z Komisją ds. Wydawnictw Naukowych przy KRASP. 

Jako pierwsza wystąpiła Lucy Barnes, która wprowadziła uczestników webinarium w temat polityk otwartości w zakresie publikacji książkowych oraz zaprezentowała model wydawniczy Open Book Publishers polegający na publikacji książek w otwartym dostępie bez pobierania od autorów opłat. Publikacje są finansowane w dużej mierze ze środków uzyskiwanych ze sprzedaży książek wydawanych jednocześnie w formie tradycyjnej oraz w formatach EPUB i MOBI (bezpłatny dostęp zapewniony jest do formatów PDF, HTML i XML), a także z grantów i darowizn, w tym środków pozyskanych przez autorów z innych źródeł. Trzecim pod kątem znaczenia źródłem są składki członkowskie wpłacane przez zainteresowane biblioteki. Barnes omówiła także inicjatywę Open Access Books Network, sieć osób zaangażowanych w promocję otwartego dostępu do monografii naukowych i wypracowanie korzystnych rozwiązań zapewniających taką formę publikacji.

 

Wystąpienie Lary Speicher poświęcone było działalności University College London Press, które jest pierwszym w pełni otwartym wydawnictwem uniwersyteckim w Wielkiej Brytanii. Prelegentka zwróciła uwagę na zalety modelu otwartego, m.in. możliwości szybszego i szerszego rozpowszechniania publikacji na całym świecie i zwiększenia oddziaływania badań. UCL Press zapewnia otwarty dostęp do książek w formatach PDF, a ponadto sprzedaje egzemplarze drukowane. Książki finansowane są z pobieranych od autorów opłat (tzw. Book Processing Charges), z których zwolnieni są autorzy lub redaktorzy afiliowani przy University College London. Wydawnictwo ma również możliwość publikacji do 5 książek rocznie bez opłat. Speicher omówiła ponadto formy i kanały dystrybucji i promocji książek oraz zaprezentowała statystyki sprzedaży i pobrań.

 

Jako ostatnia wystąpiła Emily Poznanski, która opowiedziała o działalności Central European University Press, które również finansuje książki w modelu otwartym z opłat pobieranych od autorów. Poznanski zaprezentowała także inne modele finansowania, w szczególności inicjatywę Opening the Future, która zakłada finansowanie ze środków pochodzących z bibliotecznych subskrypcji na książki wydane w modelu zamkniętym.

 

Wszystkie zaprezentowane modele wydawnicze uwzględniają korzystanie z wolnych licencji, w szczególności CC BY. 

Kolejne spotkanie w cyklu webinariów na temat otwartych monografii odbędzie się 21 listopada 2022 i poświęcone będzie aspektom technicznym. Szczegóły znaleźć można w aktualnościach na naszej stronie. 

 

21 listopada 2022 r. w godzinach 14.00–16:30 odbędzie się kolejne webinarium poświęcone publikowaniu monografii naukowych w otwartym dostępie, tym razem poświęcone technicznym aspektom tego typu publikacji. Wydarzenie organizujemy we współpracy z Komisją ds. Wydawnictw Naukowych przy KRASP. 

Program wydarzenia:

14:00 przywitanie uczestników przez organizatorów

14:05 Biblioteka Nauki ICM UW - prezentacja zasad współpracy z wydawcami i technicznych możliwości wymiany metadanych (Ryszard Burek i Jan Ciarka, ICM UW)

14:30 prezentacje polskich wdrożeń aplikacji Open Monograph Press, Open Journal Systems i DSpace

    • Beata Klyta, Dyrektor Wydawnictwa Uniwersytetu Śląskiego

    • Katarzyna Smyczek, Wydawnictwo Uniwersytety Łódzkiego

    • Aleksandra Brzozowska, Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego

15:00 Open Monograph Press - prezentacja systemu (prof. John Willinsky, Dyrektor Public Knowledge Project)

(część spotkania w języku angielskim, bez tłumaczenia na język polski)

15:45 sesja pytań i odpowiedzi z prelegentami

 

Spotkanie odbędzie się na platformie Clickmeeting. Formularz rejestracyjny: https://supercomputingfrontiers.clickmeeting.com/aspekty-techniczne-publikowania-monografii-naukowych-w-otwartym-dostepie/register 

24 października 2022 rozpoczyna się Tydzień Otwartego Dostępu organizowany w tym roku pod hasłem „Otwartość dla sprawiedliwości klimatycznej”. To okazja do rozmów na temat roli otwartej nauki w badaniach nad klimatem i działaniach na rzecz sprawiedliwości klimatycznej. Incjatywa ma charakter społecznościowy; każdy może wziąć w niej udział, organizując wydarzenie, spotkanie czy kampanię informacyjną. 

OAWeek 2022 dlaczego

Jak co roku jako Platforma Otwartej Nauki bierzemy udział w obchodach Tygodnia Otwartego Dostępu. 24 października 2022 r. o godz. 19:00 we współpracy z serwisem Nauka o klimacie organizujemy spotkanie „Im więcej wiedzy, tym więcej możliwości. Dlaczego potrzebujemy otwartej nauki?”.

W rozmowie udział wezmą dr Natalia Gruenpeter (Platforma Otwartej Nauki, ICM UW), dr hab. Katarzyna Jasikowska (Instytut Socjologii UJ, klimatUJ), dr Aleksandra Kardaś (Nauka o klimacie), a poprowadzi ją Szymon Bujalski. Szczegóły wydarzenia znaleźć można na Facebooku. Transmisja dostępna będzie na profilach organizatorów: Nauka o klimacie i Platforma Otwartej Nauki

 

W dniach 24-26 października 2022 r. odbędzie się EOSC Festival – the National Tripartite Event Poland, wydarzenie promujące Europejską Chmurę Otwartej Nauki (European Open Science Cloud, EOSC). Wydarzenie organizowane jest pod hasłem Otwarta Nauka dla lepszej nauki (Open Science for Better Science).

Organizatorem jest Narodowe Centrum Nauki, które pełni rolę krajowego przedstawiciela w EOSC Association. Celem wydarzenia jest prezentacja EOSC, wzmocnienie współpracy pomiędzy interesariuszami zaangażowanymi w rozwój EOSC, promocja EOSC w Polsce oraz zebranie informacji o najlepszych praktykach w zakresie infrastruktury, usług i narzędzi oraz umiejętności i kompetencji istotnych dla EOSC.

W wydarzeniu udział wezmą Jakub Szprot (w panelach "EOSC and Open Science Policy Development in Poland: objectives and challenges" i "Skills and competencies" oraz Natalia Gruenpeter (w panelu "Tools and services"). 

Dodatkowe informacje na temat wydarzenia znaleźć można na stronie NCN.