Newsletter

Wydarzenia Aktualności

Zapraszamy na szkolenie z zarządzania danymi badawczymi organizowane w ramach Tygodnia Otwartej Nauki. Szkolenie odbędzie się 26 października 2021 r. na platformie ClickMeeting.

Udział w szkoleniu jest bezpłatny, wymagana jest rejestracja poprzez formularz: 

https://pon.clickmeeting.com/szkolenie-z-zarzadzania-danymi-badawczymi-tydzien-otwartej-nauki 

 

Program szkolenia:

13:30 – 13:45 Wprowadzenie

13:45 – 15:15 Część 1: Przygotowanie danych badawczych do udostępniania

  • Dane badawcze – definicje
  • Korzyści płynące z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi
  • Plan Zarządzania Danymi (Data Management Plan; DMP)
  • Dane w Horyzoncie 2020 i grantach NCN
  • Selekcja i przygotowywanie danych do udostępnienia

15:15 – 15:45 Przerwa

15:45 – 17:30 Część 2: Prawne aspekty udostępniania danych badawczych

  • Dane badawcze jako przedmiot regulacji prawnej
  • Udostępnianie danych badawczych z perspektywy prawa własności intelektualnej
  • Udostępnianie danych badawczych z perspektywy ochrony danych osobowych
  • Udostępnianie danych badawczych a komercjalizacja wyników badań naukowych
  • Stosowanie wolnych licencji (Creative Commons i Open Data Commons)

Repozytorium Otwartych Danych RepOD to repozytorium ogólnego przeznaczenia, z którego korzystać mogą zarówno indywidualni badacze, jak i instytucje naukowe zainteresowane prowadzeniem kolekcji instytucjonalnych. Umożliwiają one gromadzenie w jednym miejscu danych wytwarzanych w ramach badań prowadzonych w polskich uczelniach lub instytutach oraz udostępnianie ich zgodnie ze światowymi standardami, między innymi zasadami FAIR.

Instytucje naukowe sprawują nadzór merytoryczny nad swoimi kolekcjami, współpracując przy ich prowadzeniu z ICM UW. Założenie i prowadzenie kolekcji jest bezpłatne. Porozumienia w tym zakresie zawarto już z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu, Akademią Leona Koźmińskiego, Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu, Uniwersytetem Szczecińskim, Politechniką Lubelską, Uniwersytetem Śląskim w Katowicach, Akademią Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie, Międzynarodowym Instytutem Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie, Instytutem Slawistyki Polskiej Akademii Nauk oraz Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych Polskiej Akademii Nauk, Instytutem Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk, Uniwersytetem Zielonogórskim, Instytutem Chemicznej Przeróbki Węgla oraz Akademią Sztuki Wojennej w Warszawie.

Udostępnione kolekcje instytucjonalne można przejrzeć po zaznaczeniu “Organizacja lub instytucja” w filtrze “Kategoria kolekcji”. W nadchodzących miesiącach uruchamiane będą kolejne.

W Bibliotece Nauki jest już ponad 1500 czasopism naukowych dostępnych bezpłatnie i w wersjach pełnotekstowych wraz z metadanymi. Zasoby znajdują się w nowej wersji serwisu, która powstała w ramach projektu Platforma Polskich Publikacji Naukowych. Publikacje są teraz lepiej widoczne i łatwiejsze do znalezienia. Zasoby są nie tylko indeksowane przez wyszukiwarki, ale też łatwe do pobrania przez ogólnodostępne API.

Udostępniane czasopisma obejmują wszystkie obszary wiedzy, a wśród tytułów ostatnio dodanych znalazły się czasopisma z takich dyscyplin nauki jak ekonomia, pedagogika czy nauki prawne.

Ponad 320 osób z Polski i całego świata uczestniczyło w konferencji zorganizowanej 15 czerwca 2021 r. z okazji premiery serwisu Biblioteka Nauki, który w nowej odsłonie uruchomiony został w ramach projektu Platforma Polskich Publikacji Naukowych.

Prezentacja Biblioteki Nauki

Wydarzenie rozpoczęło się od wystąpienia dra Marka Michalewicza, dyrektora ICM, który przedstawił działania jednostki w zakresie otwartej nauki oraz wkład zespołu projektu PPPN w rozwój infrastruktury i zasobów nowej Biblioteki Nauki. Następnie dr Krzysztof Siewicz, koordynator projektu, zaprezentował funkcje nowej platformy oraz jej model działania i miejsce w systemie komunikacji naukowej w Polsce.

 

Nowy serwis prezentuje całość zasobów pełnotekstowych czasopism oraz książek naukowych. Dzięki zastosowaniu odpowiednich technicznych standardów, udostępniane na platformie publikacje są widoczne wysoko w wynikach wyszukiwania w popularnych wyszukiwarkach i przez to łatwo dostępne dla wszystkich zainteresowanych. Łączna liczba artykułów udostępnianych aktualnie w Bibliotece Nauki w otwartym dostępie wraz z metadanymi wynosi ponad 377 000. W serwisie znaleźć można publikacje z 1441 czasopism naukowych, a także publikacje książkowe. Zasoby obejmują wszystkie obszary wiedzy i są stale rozwijane.

Otwarta nauka w polityce Komisji Europejskiej

Kolejne wystąpienie dotyczyło polityki otwartej nauki przyjętej przez Komisję Europejską. Alea López de San Román González z zespołu Otwartej Nauki w Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. Badań Naukowych i Innowacji omówiła wymogi programu Horyzont Europa w zakresie otwartego udostępniania rezultatów badań, zarówno publikacji, jak i danych badawczych.

Prelegentka zwróciła uwagę na korzyści płynące z wdrażania otwartego modelu komunikacji naukowej, takie jak poprawa jakości i efektywności prowadzonych badań, zwiększenie kreatywności i ułatwienie współpracy, czy wzrost zaufania społeczeństwa do nauki. Przedstawiona została także uruchomiona niedawno platforma publikacyjna Open Research Europe (ORE), która umożliwia otwarte publikowanie artykułów prezentujących wyniki badań prowadzonych w ramach programów Horyzont 2020 i Horyzont Europa oraz inicjatywa European Open Science Cloud (EOSC), której celem jest stworzenie ekosystemu łączącego różne serwisy i narzędzia służące do prowadzenia badań oraz gromadzenia, wymiany i udostępniania rezultatów badań. W podsumowaniu swojego wystąpienia Alea López de San Román González podkreśliła potrzebę zmiany systemu ewaluacji jakości działalności naukowej oraz wdrażanie modelu opartego na współpracy i otwartej nauce.

Otwarty dostęp do publikacji w Polsce - panel dyskusyjny

Po przerwie odbyły się dwa panele dyskusyjne. W pierwszym, moderowanym przez Jakuba Szprota (ICM UW), udział wzięli przedstawiciele polskich instytucji naukowych oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki: prof. Zbigniew Błocki (Narodowe Centrum Nauki), prof. Paweł Rowiński (Polska Akademia Nauk), prof. Elżbieta Żądzińska (Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich) oraz Miłosz Rojek i Piotr Krasiński (Ministerstwo Edukacji i Nauki).

Dyskutowano na temat miejsca i roli otwartego dostępu w polityce naukowej w Polsce, źródła finansowania publikacji w otwartym dostępie, w szczególności w diamentowym modelu, który jest szeroko rozpowszechniony w Polsce. Paneliści poruszyli ponadto tematy związane z oceną jakości badań i samych czasopism, wskazali kierunki rozwoju rynku czasopism naukowych w Polsce oraz podkreślili znaczenie międzynarodowej współpracy w rozwoju nauki. Omawiane były ponadto działające w Polsce serwisy i narzędzia wdrażania otwartego dostępu, w tym Biblioteka Nauki, a także działania w zakresie promocji otwartej nauki oraz wspierania badaczy w otwartym udostępnianiu wyników badań. 

Platformy czasopism na świecie - panel dyskusyjny

W kolejnym panelu dyskusyjnym, poświęconym kwestiom otwierania dostępu do literatury naukowej na świecie, swoje doświadczenia w tym zakresie zaprezentowali prelegenci zaangażowani w budowę lokalnych infrastruktur dla czasopism naukowych. Ich celem jest przede wszystkim zwiększenie widoczności czasopism oraz wspieranie wydawców w otwartym udostępnianiu publikacji z uwzględnieniem technicznych standardów i rozwiązań usprawniających komunikację naukową.

Susan Murray z organizacji AJOL (African Journals OnLine) opowiedziała o otwartej platformie czasopism wydawanych w krajach Afryki, która aktualnie zapewnia dostęp do 527 czasopism z 34 krajów oraz oferuje trwałe i bezpieczne przechowywanie i możliwość nadania artykułom trwałych identyfikatorów. Zespół AJOL prowadzi ponadto szkolenia dla wydawców i redaktorów oraz zapewnia wsparcie w zakresie korzystania z platformy.

Następnie Miroslav Milinović przedstawił HRČAK, portal chorwackich czasopism naukowych, który wspiera wydawców i redakcje w otwartym udostępnianiu publikacji. Zasoby serwisu obejmują aktualnie ponad 500 tytułów i ponad 240 tys. artykułów w otwartym dostępie. Serwis korzysta z szeregu rozwiązań, które sprzyjają łączeniu informacji o rezultatach badań, takich jak trwałe identyfikatory czy metadane obejmujące np. informacje o źródle finansowania.

Arianna Becerril García z Redalyc, meksykańskiej biblioteki publikacji naukowych w otwartym dostępie, omówiła działanie platformy na tle globalnego systemu komunikacji naukowej oraz wyzwań stojących przed instytucjami zaangażowanymi w promocję otwartej nauki. Redalyc, podobnie jak inne prezentowane platformy, stawia sobie za cel wspieranie niekomercyjnych modeli wydawniczych, a także zrównoważonego rozwoju i biblioróżnorodności. Aktualnie platforma zapewnia dostęp do około 700 000 pełnych tekstów artykułów z 1360 czasopism z 31 krajów.

Ritsuko Nakajima zaprezentowała J-STAGE, portal dla japońskich czasopism wydawanych przez towarzystwa naukowe, którego celem jest zwiększenie widoczności czasopism i promocja otwartego dostępu. Z serwisu korzysta ponad 1850 wydawców. Łącznie w zasobach znajduje się ponad 5 mln artykułów z 3262 czasopism, z czego ponad 85% znajduje się w otwartym dostępie.

Jako ostatni wystąpił Abel L Packer reprezentujący SciELO, portal gromadzący literaturę naukową z krajów Ameryki Łacińskiej i Karaibów, Hiszpanii, Portugalii oraz Południowej Afryki. Serwisy SciELO obejmują zarówno czasopisma naukowe (w sumie około 1300 działających czasopism), jak i publikacje książkowe, preprinty oraz dane badawcze.

Podczas prezentacji oraz dyskusji poruszono temat modelu funkcjonowania platform, zarówno w wymiarze finansowym i organizacyjnym, jak i technicznym, który obejmuje m.in. sposób dodawania danych i metadanych, zakres gromadzonych informacji, statystyki czy techniczne standardy zapewniające dostępność i widoczność zasobów. Dyskutowano także na temat lokalnych uwarunkowań istotnych we wdrażaniu otwartego dostępu, planów rozwoju platform oraz stojących przed nimi wyzwań.

Nagrania z konferencji dostępne są na naszym kanale YouTube, a prezentacje w serwisie Slideshare

 

29 czerwca 2021 r. odbędzie się webinarium na temat polityki Komisji Europejskiej w zakresie otwartego dostępu do rezultatów badań naukowych organizowane przez Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE i Biuro Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w Brukseli. Podczas spotkania przedstawione zostaną założenia otwartej nauki w programie Horyzont Europa oraz platforma Open Research Europe, a także działania podejmowane w ramach European Open Science Cloud. W programie znalazł się również panel dyskusyjny, w którym udział weźmie Jakub Szprot, kierujący pracami Platformy Otwartej Nauki. Więcej informacji znaleźć można na stronie Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE.

Serdecznie zapraszamy do udziału w konferencji „Biblioteka Nauki. Rozwój infrastruktury i zasobów Otwartej Nauki", która odbędzie się online 15 czerwca 2021 r. Wydarzenie organizowane jest z okazji premiery nowej odsłony serwisu Biblioteka Nauki – największej polskiej platformy otwartych treści naukowych. 

Podczas konferencji chcemy porozmawiać o potrzebach i oczekiwaniach wydawców oraz redakcji związanych z otwartym dostępem, w szczególności na tle europejskiej i polskiej polityki naukowej. Spotkanie będzie także okazją do międzynarodowej wymiany doświadczeń w zakresie otwartego dostępu do czasopism naukowych.

Do udziału w konferencji zaprosiliśmy przedstawicieli europejskich oraz krajowych instytucji odpowiedzialnych za rozwój nauki, a także przedstawicieli innych platform otwartych czasopism naukowych z całego świata. Program konferencji obejmuje prezentację Biblioteki Nauki, wykład na temat polityki otwartości Komisji Europejskiej, a także dwa panele dyskusyjne - na temat otwartego dostępu w Polsce oraz światowych platform otwartych czasopism.

Program konferencji oraz informacje organizacyjne znajdują się na stronie wydarzenia

 

27 i 28 maja 2021 r. odbędzie się konferencja Open Polish Science, która stanowić ma przestrzeń do debaty na temat rozwoju nauki oraz popularyzacji idei otwartej nauki w Polsce, także w świecie pozaakademickim. W programie konferencji znalazły się wystąpienia dotyczące zarówno komunikacji naukowej, jak i prowadzenia badań w sposób otwarty i rzetelny. Podjęte zostaną m.in. tematy replikacji i prerejestracji badań, otwartych danych badawczych, warsztatu naukowca czy internetowej społeczności naukowej. Drugiego dnia konferencji wykład na temat otwartych czasopism naukowych wygłosi Natalia Gruenpeter z zespołu Platformy Otwartej Nauki. 

Konferencja jest inicjatywą studencka. Organizatorami są Koło Naukowe Studentów Kognitywistyki UJ i Koło Naukowe Studentów Psychologii UJ. Dodatkowe informacje znaleźć można na stronie wydarzenia oraz na profilu OPOS na Facebooku.

W dniach 20-21 maja 2021 r. odbędzie się konferencja „Zarządzanie zasobami nauki i dydaktyki w otwartym dostępie – standardy, narzędzia, dobre praktyki” organizowana przez Uniwersytet Jagielloński. W programie znalazły się sesje dotyczące m.in. zarządzania danymi badawczymi, repozytoriów publikacji naukowych, prawnych aspektów otwartego dostępu czy różnych projektów i inicjatyw na rzecz otwartej nauki.

Pierwszego dnia konferencji w sesji „Prawne aspekty otwartej nauki" wystąpi dr Krzysztof Siewicz z zespołu Platformy Otwartej Nauki, który zaprezentuje praktyczne zagadnienia prawne związane z otwartym dostępem w projektach realizowanych przez zespół PON.

Udział w konferencji jest bezpłatny, wymagana jest jedynie rejestracja poprzez formularz dostępny na stronie wydarzenia.

12 maja 2021 roku odbędzie się seminarium „Otwarta nauka - standardy i dobre praktyki” poświęcone otwartemu dostępowi do wyników badań. Celem spotkania jest upowszechnienie wśród uczelni członkowskich rozwiązań i dobrych praktyk dotyczących otwartej nauki. W programie znalazły się wystąpienia prof. Johana Roorycka (Koalicja S) i Kostasa Glinosa (Komisja Europejska), a także panele dyskusyjne na temat polityk otwartości przyjmowanych przez instytucje naukowe w Polsce.

W panelu dyskusyjnym „Polityka otwartej nauki a strategia instytucji" udział weźmie dr Marek Michalewicz, dyrektor Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego. W drugim panelu „Wdrażanie polityk otwartej nauki w uczelniach" moderatorem będzie Jakub Szprot, kierujący w ramach ICM UW działaniami Platformy Otwartej Nauki.

Seminarium adresowane jest nie tylko do rektorów i osób zarządzających instytucjami szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce, ale także do całej społeczności akademickiej. Wydarzenie organizuje Krajowa Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich we współpracy z Uniwersytetem Łódzkim. Program i formularz rejestracyjny dostępne są na stronie Uniwersytetu Łódzkiego. Wydarzenie będzie równolegle transmitowane na żywo na kanale YouTube KRASP.