Podsumowanie roku 2025
- 12.01.2026
Rok 2025 był dla Platformy Otwartej Nauki czasem intensywnego rozwoju infrastruktury, rozbudowy otwartych zasobów oraz dalszego, kompleksowego wsparcia dla środowiska naukowego w zakresie otwartego udostępniania publikacji i danych badawczych. Poniżej przedstawiamy syntetyczne podsumowanie naszych najważniejszych działań z ostatnich dwunastu miesięcy.
Serwisy i zasoby otwartej nauki
Kończymy prace nad nowym elementem rozwijanego przez nas konsekwentnie ekosystemu repozytoriów danych badawczych. Do istniejących serwisów – Repozytorium Otwartych Danych, Repozytorium Danych Społecznych, repozytorium danych krystalograficznych MX-RDR oraz repozytorium instytucjonalnego Dane Badawcze UW – dołącza repozytorium danych archeologicznych Radogost, przygotowane we współpracy z badaczami z Uniwersytetu Warszawskiego i UMCS jako część infrastruktury DARIAH-PL. Serwis będzie bezpłatnie dostępny dla wszystkich zainteresowanych udostępnianiem i ponownym wykorzystaniem danych z zakresu archeologii.
W ogólnopolskim Repozytorium Otwartych Danych udostępniono już niemal 3300 zbiorów danych. Repozytorium uzyskało certyfikat CoreTrustSeal, potwierdzający jego zgodność z międzynarodowymi standardami jakości. W 2025 roku kolejne 16 instytucji rozpoczęło prowadzenie własnych kolekcji – łącznie w repozytorium funkcjonują obecnie 62 kolekcje instytucjonalne. Współpracę z ich opiekunami rozwijamy poprzez regularne spotkania oraz nowe kanały komunikacji.
W repozytorium Dane Badawcze UW naukowcy udostępnili już 750 otwartych zbiorów danych. W 2025 roku uruchomiliśmy również towarzyszącą serwisowi witrynę informacyjną poświęconą zarządzaniu danymi badawczymi w całym cyklu ich życia, która dostarcza wiedzy i praktycznych wskazówek zarówno badaczom z UW, jak i wszystkim zainteresowanym tym obszarem.
Nadal dynamicznie rozwija się także Biblioteka Nauki – platforma otwartych czasopism i książek naukowych. W minionym roku zasób serwisu powiększył się o 37 151 artykułów, 1607 rozdziałów oraz 477 książek. Liczba czasopism diamentowych wzrosła z 367 w 2024 roku do 634 obecnie. Łączna liczba pobrań w ciągu ostatnich 12 miesięcy wyniosła około 25 milionów, co potwierdza bardzo wysoką użyteczność oraz rozpoznawalność platformy w Polsce i za granicą. Nasz zespół nie tylko weryfikuje przekazywane do serwisu treści, lecz także prowadzi szkolenia dla wydawców zawierających umowy z ICM UW i dołączających do Biblioteki Nauki.
W Repozytorium Otwartych Publikacji Naukowych OPEN wdrożyliśmy nową funkcjonalność importu metadanych z baz PubMed, CrossRef oraz ArXiv, znacząco upraszczając proces deponowania publikacji i ograniczając ryzyko błędów. W 2025 roku do repozytorium przekazano 1164 publikacje, a zdeponowane materiały pobrano łącznie 180 tysięcy razy.
Szkolenia z otwartości
Działalność szkoleniowa pozostawała jednym z kluczowych obszarów aktywności PON. Prowadziliśmy szkolenia zarówno stacjonarne, jak i online, koncentrując się przede wszystkim na praktycznym wykorzystaniu repozytorium Dane Badawcze UW przez naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego. Ogólnodostępne webinaria skierowane do badaczy z całej Polski dotyczyły podstaw zarządzania danymi badawczymi oraz korzystania z repozytoriów RepOD i OPEN. Łącznie zrealizowaliśmy 60 szkoleń z udziałem około 1600 uczestników. Informacje o wydarzeniach planowanych na 2026 rok publikujemy na stronie internetowej PON oraz w comiesięcznym newsletterze.
EOSC i projekty europejskie
W 2025 roku kontynuowaliśmy aktywne zaangażowanie w rozwój otwartej nauki na poziomie europejskim, koordynując członkostwo Uniwersytetu Warszawskiego w EOSC Association oraz OpenAIRE AMKE. ICM UW współtworzy także – we współpracy z Narodowym Centrum Nauki, Politechniką Gdańską, AGH Cyfronetem oraz Instytutem Oceanologii PAN – polski węzeł kształtującej się obecnie Federacji EOSC. Infrastrukturę EOSC rozwijaliśmy również poprzez udział w projektach europejskich, takich jak FAIRCORE4EOSC, CRAFT-OA, EOSC Beyond, SciLake oraz OSTrails.
