Newsletter

Aktualności

Warsztaty z zarządzania danymi badawczymi
Serdecznie zapraszamy na kolejne warsztaty z zarządzania danymi badawczymi (Research Data Management; RDM), organizowane przez Platformę Otwartej Nauki działającą w ramach ICM na Uniwersytecie Warszawskim. Warsztaty odbędą się w piątek, 9 czerwca 2017, w godzinach 9:30-14:00, w siedzibie ICM UW w Warszawie, przy ul. Pawińskiego 5A. Warsztaty są przeznaczone dla doktorantów i młodych badaczy ze wszystkich dziedzin nauki. W czasie warsztatów omówione zostaną następujące tematy:• Co to są dane badawcze i jakie są korzyści z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi?• Na co zwracać uwagę przy wybieraniu i przygotowywaniu danych do długoterminowego przechowywania?• Kiedy dane badawcze można lub należy udostępniać publicznie?• Kwestie prawne związane z udostępnianiem danych• Jak przygotować Plan Zarządzania Danymi (Data Management Plan; DMP)? Uwaga! Program nie obejmuje następujących zagadnień: czyszczenie i analiza danych, tworzenie baz danych, techniczne aspekty poszczególnych formatów plików. Warsztaty będą się składać z części teoretycznej i krótkich ćwiczeń o charakterze dyskusji. Zajęcia będą się odbywać po polsku, ale niektóre wykorzystywane w czasie zajęć materiały (np. przykładowe zbiory danych lub plany zarządzania danymi) mogą być w języku angielskim. Wszystkich zainteresowanych prosimy o rejestrację przez formularz zgłoszeniowy. Warsztaty są bezpłatne. Liczba miejsc jest ograniczona – o przyjęciu na warsztaty decydować będzie kolejność zgłoszeń.
Much more than infrastructure. Spotkanie w IBL PAN
Centrum Humanistyki Cyfrowej Instytutu Badań Literackich PAN we współpracy z Crossref i z partnerami projektu THOR (organizacjami ORCID i DataCite oraz British Library) zorganizowało 24 kwietnia 2017 spotkanie „Much more than infrastructure: Working together to connect research”. Spotkanie dotyczyło nowych form komunikacji naukowej oraz usług ułatwiających identyfikację i cytowanie wyników badań, a w szczególności skupiało się na wykorzystaniu w komunikacji naukowej trwałych identyfikatorów cyfrowych (persistent identifiers; PID). Przedstawiciele organizacji Crossref i DataCite przedstawili korzyści z używania numerów DOI (digital object identifier) do identyfikacji publikacji naukowych i zbiorów danych badawczych. Crossref jest organizacją non-profit, założoną i współtworzoną przez wydawców naukowych, której celem jest ułatwienie i przyspieszenie wyszukiwania artykułów naukowych. W tym celu Crossref prowadzi rejestr numerów DOI dla publikacji naukowych. Z kolei DataCite – również organizacja non-profit, utworzona przez liczne instytucje i organizacje naukowe – koordynuje nadawanie numerów DOI dla publikowanych on-line zbiorów danych badawczych i także prowadzi rejestr nadawanych numerów. Fundacja ORCID prowadzi serwis, w którym każdy naukowiec z całego świata może się zarejestrować i również uzyskać własny, trwały identyfikator cyfrowy – swój numer ORCID. Ułatwia to identyfikację autorów prac naukowych (np. w przypadku osób o tym samym nazwisku), a także, dzięki integracji z innymi systemami i serwisami, pozwala automatycznie wiązać osobę z opublikowanymi przez nią wynikami badań. W trakcie spotkania zaprezentowano również polskie projekty, w których wykorzystywane są trwałe identyfikatory cyfrowe: Jakub Koperwas z Politechniki Warszawskiej zaprezentował system Omega-PSIR, Marcin Werla z Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego projekt nadawania numerów DOI w sieci PIONIER, a Marta Hoffman-Sommer z Platformy Otwartej Nauki przedstawiła RepOD – Repozytorium Otwartych Danych. Spotkanie zakończyła dyskusja panelowa dotycząca przyszłości polskiej nauki.
Pierwsze w 2017 r. warsztaty z zarządzania danymi badawczymi
Dane badawcze to takie dane, które zostają zebrane, wytworzone lub opracowane na potrzeby badań naukowych, we wszystkich obszarach nauki. Mogą mieć bardzo różną postać. Odpowiednie zarządzanie nimi usprawnia prowadzenie badań oraz umożliwia weryfikację wyników naukowych, a jednocześnie pozwala na ponowne wykorzystanie danych, zarówno w celu reinterpretacji jak i w celu poprowadzenia zupełnie innych badań. Z kolei zaniedbania w zakresie zarządzania danymi na etapie planowania projektu mogą prowadzić do sytuacji, w których naukowiec nie jest w stanie zrobić ze swoimi danymi tego, co uważa za potrzebne. Planując zarządzanie danymi badawczymi trzeba się zastanowić, jakie dane powstaną w trakcie badań, jak je przechowywać i udostępniać w trakcie projektu i po jego zakończeniu, a także które przepisy prawa znajdują zastosowanie w ich przypadku (np. prawo autorskie, ochrona baz danych, ochrona danych osobowych). Tym problemom poświęcone były pierwsze w 2017 r. warsztaty dla doktorantów i młodych naukowców ze wszystkich dziedzin nauki poprowadzone przez Martę Hoffman-Sommer z Platformy Otwartej Nauki 21 i 24 marca 2017 r.
O prawie autorskim w Kielcach
Z okazji zbliżającego się Tygodnia Otwartej Edukacji KOED we współpracy z projektem Nowe Technologie Lokalnie zorganizował 1 marca cykl 12 spotkań w różnych miastach Polski. Spotkanie TechKlubu Kielce poświęcone było prawu autorskiemu. Uczestniczył w nim m.in. Michał Starczewski z PON, który mówił o motywacjach twórców udostępniających swoje utwory w sposób otwarty. Jarosław Lipszyc z Fundacji Nowoczesna Polska przedstawił historię prawa autorskiego z perspektywy racji stanu. W trzeciej prelekcji Piotr Krzystek ze Stowarzyszenia Europe4Youth prezentował grę RozgryźTo, wspierającą edukację młodzieży.      
Zarządzanie danymi badawczymi. Warsztaty w marcu
Serdecznie zapraszamy na kolejne warsztaty z zarządzania danymi badawczymi (Research Data Management; RDM), organizowane przez Platformę Otwartej Nauki działającą w ramach ICM na Uniwersytecie Warszawskim. Warsztaty odbędą się w dwóch terminach do wyboru: we wtorek, 21 marca 2017 r., oraz w piątek, 24 marca 2017 r., w godzinach 10:00-14:00, w siedzibie ICM UW w Warszawie, przy ul. Prostej 69 (II piętro, sala 201). Warsztaty są przeznaczone dla doktorantów i młodych badaczy ze wszystkich dziedzin nauki. W czasie warsztatów omówione zostaną następujące tematy: Co to są dane badawcze i jakie są korzyści z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi? Na co zwracać uwagę przy wybieraniu i przygotowywaniu danych do długoterminowego przechowywania? Kiedy dane badawcze można lub należy udostępniać publicznie? Kwestie prawne związane z udostępnianiem danych Jak przygotować Plan Zarządzania Danymi (Data Management Plan; DMP) Uwaga! Program nie obejmuje następujących zagadnień: czyszczenie i analiza danych, tworzenie baz danych, techniczne aspekty poszczególnych formatów plików. Warsztaty będą się składać z części teoretycznej i krótkich ćwiczeń o charakterze dyskusji. Zajęcia będą się odbywać po polsku, ale niektóre wykorzystywane w czasie zajęć materiały (np. przykładowe zbiory danych lub plany zarządzania danymi) mogą być w języku angielskim. Wszystkich zainteresowanych prosimy o rejestrację przez formularz zgłoszeniowy.Warsztaty są bezpłatne. Liczba miejsc jest ograniczona – o przyjęciu na warsztaty decydować będzie kolejność zgłoszeń.
RDA meets researchers in Poland
Research Data Alliance (RDA) jest stowarzyszeniem łączącym organizacje i osoby z całego świata dążące do ograniczania barier w dzieleniu się danymi badawczymi. 1 lutego 2017 r. na seminarium w Warszawie RDA zaprezentowało się społeczności polskich naukowców. Leif Laaksonen, koordynator RDA Europe pokrótce omówił sposób działania RDA. Następnie Françoise Genova, która w RDA uczestniczy m.in. w pracach Technical Advisory Board opierając się na własnych doświadczeniach przedstawiła korzyści z zaangażowania w RDA. Pozostała część seminarium należała do polskich prelegentów z ICM UW, ACK Cyfronet i PCSS.
Krajowe Warsztaty Otwartego Dostępu, OpenAIRE 2020
W latach 2016-2017 w ramach projektu OpenAIRE 2020 w ponad trzydziestu krajach europejskich odbywają się Krajowe Warsztaty Otwartego Dostępu (National Open Access Workshops). W Polsce Krajowe Warsztaty OD odbyły się 16 listopada 2016 w Warszawie. Ich organizatorem była Platforma Otwartej Nauki, która prowadzi Krajowe Biuro OD i reprezentuje OpenAIRE w Polsce. W warsztatach wzięło udział ponad 90 osób, które zajmują się OD w swoich jednostkach naukowych. Warsztaty zaczęły się od wystąpienia Rona Dekkera, jednego z dyrektorów Holenderskiej Organizacji Badań Naukowych (NWO), który obecnie pełni w Komisji Europejskiej funkcję sekretarza niedawno powstałej Open Science Policy Platform. Ron Dekker podkreślał, że otwarty dostęp do publikacji i danych badawczych to tylko część większego zjawiska, jakim jest otwarta nauka, która wiąże się z głębokimi przemianami w całym sposobie dotychczasowego uprawiania nauki i prowadzenia badań naukowych (link do prezentacji). Następnie wystąpił Mateusz Gaczyński, zastępca dyrektora Departamentu Innowacji i Rozwoju MNiSW, który mówił o rekomendacjach, jakie MNiSW zawarło w opublikowanym w zeszłym roku dokumencie „Kierunki rozwoju OD do publikacji i wyników badań naukowych w Polsce” (link do prezentacji). Po przerwie odbyła się długa dyskusja z udziałem panelistów reprezentujących instytucje i środowiska naukowe w Polsce oraz z aktywnym udziałem uczestników warsztatów. Dyskutowano na temat dalszych działań w kwestii OD, rozwiązań proponowanych przez NCN, sytuacji jednostek naukowych, stosunku społeczności naukowej do OD. Panowała zgoda co do tego, że istotne dla rozwoju OD w Polsce byłyby zmiany w ewaluacji naukowców i jednostek naukowych, a także że konieczne są jakieś rozwiązania kwestii finansowania proponowanych działań.    
CopyCamp 2016
W czwartek i piątek, 27 i 28 października 2016 r. w warszawskiej Kinotece odbyła się V edycja międzynarodowej konferencji CopyCamp, poświęcona przyszłości prawa autorskiego w Europie. W dwóch równoległych sesjach swoje wystąpienia prezentowali goście z Polski oraz innych państw Grupy Wyszehradzkiej oraz pozostałych krajów Unii Europejskiej, a także goście z Białorusi, Kolumbii, Kanady i Stanów Zjednoczonych. Szczególnym zainteresowaniem cieszyło się wystąpienie posłanki do Parlamentu Europejskiego, sprawozdawczyni projektu dyrektywy o prawie autorskim na Jednolitym Rynku Cyfrowym, Dr Therese Comodini Cachia. Podkreślała ona, że celem obecnie prowadzonej reformy prawa autorskiego UE jest zwiększenie dostępu do kultury w sposób przyjazny dla użytkowników przy jednoczesnym zagwarantowaniu uprawnionym poczucia pewności koniecznej do tego, aby umieszczać swoje utwory w internecie. Posłanka wspominała również o konieczności wzmocnienia pozycji autorów względem wydawców, choć podkreślała, że swoboda umów to istotny element systemu prawa autorskiego. W części szczegółowej swojego wystąpienia wymieniła szereg pytań dotyczących szczegółowych rozwiązań zawartych w projekcie dyrektywy. Wskazywała na konieczność dyskusji wokół takich zagadnień jak umożliwienie startupom na maszynową analizę tekstów i danych, wprowadzenie ograniczeń obowiązku filtrowania, czy ustalenie zakresu nowego prawa wyłącznego dla wydawców. Wiele tych kwestii jest istotnych z punktu widzenia naukowców oraz otwartej nauki. Tematyce otwartej nauki i otwartego dostępu poświęcono ponadto jeden z paneli konferencji. Otworzył go Jonas Holm, prawnik reprezentujący Uniwersytet Sztokholmski i organizację LIBER, który mówił o potrzebie nowego podejścia w ustawodawstwie prawnoautorskim wobec bibliotek, edukacji oraz „big data”. W tym samym panelu występowali także: Stephen Wyber (IFLA), prof. Anikó Grad-Gyenge, Petra Pejšová, Nicolaie Constantinescu oraz Ondřej Neumajer. Z kolei jedne z warsztatów towarzyszących CopyCampowi poświęcono tematyce otwierania danych badawczych. W trakcie spotkania, które poprowadziła dr Marta Hoffman-Sommer i dr Krzysztof Siewicz (oboje z PON), omówiono konkretne wyzwania prawne stojące na drodze do otwierania danych geofizycznych oraz materiałów urzędowych. Wystąpienia będą wkrótce dostępne na stronie konferencji. Platforma Otwartej Nauki była jednym z patronów merytorycznych CopyCamp 2016.  
7. Seminarium Open Access w BUŁ
25 października 2016 roku odbyło się w Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego 7. Seminarium Open Access. Była to kolejna już edycja corocznego seminarium, organizowanego przez BUŁ z okazji Open Access Week. W tym roku na program Seminarium składało się siedem wykładów oraz warsztaty. Piotr Kępski z MNiSW przedstawił słuchaczom zalecenia Ministerstwa zawarte w "Kierunkach rozwoju otwartego dostępu do publikacji i wyników badań naukowych w Polsce". Następnie Tomasz Lewandowski z PON wygłosił wykład "Repozytoria instytucjonalne a wyszukiwarki akademickie", w którym przedstawił możliwe działania mające prowadzić do zwiększenia widoczności repozytoriów instytucjonalnych w Google Scholar. Dr Natalia Pamuła-Cieślak (UMK) w wykładzie "O zaletach i problemach katologowania społecznościowego czasopism otwartych" przedstawiła swoje doświadczenia jako redaktor prowadzący w Directory of Open Access Journals (DOAJ). Dowiedzieliśmy się też, że pierwszym polskim czasopismem, które doczekało się odznaki DOAJ Badge są "Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport". Po przerwie kawowej wystąpił Piotr Peszko z 2Edu. "Open Instructional Design. Is it possible?" to propozycja wprowadzenia metodologii Instructional Design w uniwersyteckie praktyki dydaktyczne. Dr inż. Katarzyna Gaca (Elsevier) zaprezentowała najnowsze zmiany w znanym narzędziu Mendeley, w 2013 roku kupionym przez Reed Elsevier ("Mendeley - zarządzanie literaturą w dobie otwartej nauki"). Dwa ostatnie wystąpienia były stałymi elementami seminariów: co roku przedstawiciel jednego z czasopism wydawanych na Uniwersytecie Łódzkim zdaje sprawę z działalności w ostatnim okresie, co roku też wystąpienie przedstawia przedstawiciel Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego - tym razem odbyło się to w formie komunikatu. Dr Ivan Petrov, redaktor "Studia Ceranea" podzielił się doświadczeniami swojego czasopisma w zakresie otwartego dostępu, umiędzynarodowienia redakcji i autorów oraz indeksowania w bazach referencyjnych. Dr Agnieszka Kałowska zaprezentowała nowo powstałą platformę czasopism Wydawnictwa UŁ, wykorzystującą Open Journal Systems. Po przerwie obiadowej odbyły się warsztaty "Mendeley - zarządzanie literaturą w dobie otwartej nauki" poprowadzone przez dr inż. Katarzynę Gaca. Warsztaty zajęły półtorej godziny. Na tym 7. Seminarium Open Access dobiegło końca.
Jak efektywnie wykorzystać potencjał otwartej nauki? Panel dyskusyjny w Białymstoku
21 października, w piątek poprzedzający tegoroczny Tydzień Otwartej Nauki, Uniwersytet w Białymstoku zorganizował panel dyskusyjny zatytułowany „Open Access – jak efektywnie wykorzystać potencjał otwartej nauki?". Panel składał się z dwóch części; obie były moderowane przez Emanuela Kulczyckiego. W pierwszym panelu dyskusja koncentrowała się wokół pytań o to, czym jest otwarty dostęp, jaka jest rola danych badawczych i jak można je najlepiej udostępnić. Perspektywa humanistyczna została przedstawiona przez profesorów Uniwersytetu w Białymstoku. Katarzyna Sztop-Rutkowska łączyła punkt widzenia naukowca z punktem widzenia pracownika organizacji pozarządowej zaangażowanej w zmianę społeczną. Platformę Otwartej Nauki, a zarazem nauki przyrodnicze, reprezentowała Marta Hoffman-Sommer. Drugi panel był okazją do zastanowienia się nad możliwością wprowadzenia instytucjonalnej polityki otwartości. W panelu uczestniczyły osoby mające doświadczenie w pełnieniu funkcji kierowniczych - zarówno na poziomie całej uczelni, jak i wydziałów. Kontrowersje wzbudził status czasopism prawniczych, będących przykładem publikacji z potencjałem komercyjnym, a także kwestia odgórnego zobowiązania do przestrzegania nowych standardów komunikacji naukowej, które mogą nie zawsze tak samo dobrze pasować do wszystkich dyscyplin. PON w panelu reprezentował Michał Starczewski.